 | Autor: Dariusz Szukała
Otyłość jest jedną z najpoważniejszych chorób cywilizacyjnych, która w wielu krajach rozwiniętych, w tym również w Polsce zaczynać stanowić istotny problem zdrowotny i ekonomiczny. Obecnie w naszym kraju, z tytułu nadmiernego otłuszczenia ciała, ryzykiem utraty zdrowia zagrożonych jest ponad 40% kobiet oraz 30% mężczyzn. Wśród zagrożeń niesionych przez otyłość na czoło wysuwają się schorzenia układu sercowo-naczyniowego, zagrożenia miażdżycą i cukrzycą. Utrzymywanie wysokiego wskaźnika masy ciała prowadzi do osłabienia utleniania krwi tętniczej, czasowego bezdechu i poważnych schorzeń płucnych. Coraz częściej zauważalny jest związek między otyłością i chorobami woreczka żółciowego oraz różnym typem nowotworów.
W programach leczeniach otyłości wykorzystuje się wiele różnych metod terapeutycznych, wśród których podstawową rolę wciąż odgrywają: obniżona podaż kalorii oraz odpowiednio dobrany wysiłek fizyczny. Popularne metody redukcji tkanki tłuszczowej oparte o stosowanie krótkoterminowej diety o dużym niedoborze kalorycznym są na ogół skutecznym sposobem redukcji masy ciała, jednakże ich odległa efektywność jest zazwyczaj niska, co w dużej mierze podyktowane jest pogorszeniem samokontroli oraz pojawiającymi się trudnościami w opanowaniu nadmiernego łaknienia.
Poszukując skutecznych i pomocnych rozwiązań, ułatwiających proces redukcji masy ciała, wiele osób wykorzystuje także dostępne na rynku różnorodne preparaty wspomagające odchudzanie, które dostępne są bez recepty niemal w każdej aptece, klubie fitness czy specjalistycznych sklepach z odżywkami dla sportowców.
Bardzo często, skuteczność wielu specyfików posiada jedynie potwierdzenie w hasłach reklamowych, gdyż niewiele jest dowodów naukowych potwierdzających ich faktyczny wpływ na organizm.
Niemniej jednak w ostatnich czasach pojawiła się także grupa preparatów których skład oparty jest o bioaktywe substancje roślinne, które - jak wynika z wielu badań - mogą stanowić korzystne uzupełnienie prowadzonych programów terapeutycznych. Do najbardziej aktywnych związków pochodzenia naturalnego zalicza się substancje indukujące termogenezę jak aktywatory receptorów β-adrenergicznych czy inhibitory prostoglandyn (kofeina, guarana, synefryna, polifenole roślinne) lub usprawniające szlak metabolizmu kwasów tłuszczowych (l-karnityna).
Mając na uwadze rosnące zainteresowanie w/w grupą suplementów, Pracownia Dietetyki Sportowej i Metabolicznej przy Agencji Promocji Zdrowia w Ostrowie Wlkp. podczas prowadzenia jednego z kompleksowych programów odchudzających wykonała badania dotyczące oceny skuteczności działania jednego najbardziej popularnych na polskim rynku środków o działaniu termogenicznym – produktu Olimp Therm Line.
W badaniu próbowano określić: czy, i w jaki stopniu suplementacja wybranym preparatem może rzutować na zmiany w masie i składzie ciała. W 6 tygodniowym eksperymencie uczestniczyła grupa 25 kobiet w przedziale wiekowym 17-58 lat. U 56% kobiet wskaźnik BMI wskazywał na występowanie nadwagi, natomiast u 36% - otyłości. W grupie badanych osób obok pomiaru wzrostu i masy ciała, dokonano także oceny składu ciała metodą impedancji elektrycznej. Badanie wykonano przed oraz po zakończeniu 6 tygodniowego eksperymentu. Przed rozpoczęciem programu, wszystkie badane kobiety uczestniczyły w 2 godzinnych zajęciach edukacyjnych, gdzie zapoznano je z zasadami prawidłowego żywienia oraz rolą aktywności fizycznej w programie odchudzania. Z każdą z uczestniczek badania został przeprowadzony szczegółowy wywiad dotyczący sposobu żywienia, stylu życia, występujących problemów zdrowotnych. Na podstawie zebranych wyników każda z osób otrzymała indywidualnie dobraną dietę o obniżonej kaloryczności oraz specjalnie przygotowane zadania kontrolne, jakie musiała przestrzegać przez okres prowadzonego programu.
Grupa 25 kobiet została losowa podzielona na 3 wybrane grupy (8,9,8 osób).
Pierwsza z grup (G1) zobowiązana była do przestrzegania zaleconej diety oraz uczestnictwa w regularnych ćwiczeniach, które odbywały się 4 razy w tygodniu i prowadzone były pod okiem wykwalifikowanego instruktora.
Druga grupa (G2) stosowała dietę oraz przyjmowała produkt Therm Line II (4 kap/dobe), jednak nie brała udziału w zajęciach sportowych.
Trzecia grupa (G3) stosowała dietę, przyjmując jednocześnie produkt Therm Line II (4 kap/dobę) i uczestnicząc w zaplanowanym programie aktywności ruchowej.
Tab. 1. Charakterystyka grup badawczych
|
Grupa (G1) : dieta + aktywność fizyczna
|
|
Lp
|
W
|
BH
|
BM
|
BMI
|
rFM
|
FM
|
FFM
|
| |
|
|
|
|
|
|
|
|
1
|
28
|
168,5
|
86,6
|
30,5
|
38,2
|
33,1
|
53,5
|
|
2
|
58
|
150
|
67
|
29,8
|
39,0
|
26,1
|
40,9
|
|
3
|
25
|
176
|
109,2
|
35,3
|
42,9
|
46,8
|
62,4
|
|
4
|
38
|
170
|
96,4
|
33,4
|
42,6
|
41,1
|
55,3
|
|
5
|
32
|
166
|
85,3
|
31,0
|
39,8
|
33,9
|
51,4
|
|
6
|
38
|
161
|
72,4
|
27,9
|
37,1
|
26,9
|
45,5
|
|
7
|
44
|
159,5
|
69,2
|
27,2
|
39,3
|
27,2
|
42
|
|
8
|
48
|
168
|
82,7
|
29,0
|
39,4
|
32,6
|
50,1
|
|
Grupa (G2) : dieta + Therm Line II
|
|
Lp.
|
W
|
BH
|
BM
|
BMI
|
rFM
|
FM
|
FFM
|
|
1
|
17
|
160,5
|
67,9
|
26,4
|
33,5
|
22,7
|
45,2
|
|
2
|
26
|
172
|
99,7
|
33,7
|
41
|
40,9
|
58,8
|
|
3
|
29
|
162
|
72,4
|
27,6
|
37,7
|
27,3
|
45,1
|
|
4
|
39
|
170
|
82
|
28,4
|
32,1
|
26,3
|
55,7
|
|
5
|
31
|
158
|
126,7
|
50,8
|
48,8
|
61,8
|
64,9
|
|
6
|
42
|
154
|
64,2
|
27,1
|
36,3
|
23,3
|
40,9
|
|
7
|
40
|
162,7
|
74,2
|
28
|
37,5
|
27,8
|
46,4
|
|
8
|
22
|
171
|
89,5
|
30,6
|
32,3
|
28,9
|
60,6
|
|
9
|
24
|
165,3
|
65,2
|
23,9
|
29,7
|
19,4
|
45,8
|
|
Grupa (G3): dieta + aktywność fizyczna + Therm Line II
|
|
Lp.
|
W
|
BH
|
BM
|
BMI
|
rFM
|
FM
|
FFM
|
|
1
|
40
|
168
|
78,7
|
27,9
|
39,8
|
31,3
|
47,4
|
|
2
|
25
|
170,6
|
70,3
|
24,2
|
30,1
|
21,2
|
49,1
|
|
3
|
17
|
177
|
91,9
|
29,3
|
36,5
|
33,5
|
58,4
|
|
4
|
27
|
166
|
86,1
|
31,3
|
41,3
|
35,6
|
50,5
|
|
5
|
56
|
162
|
82,7
|
31,5
|
44,3
|
36,6
|
46,1
|
|
6
|
38
|
167,6
|
79,7
|
28,4
|
34,6
|
27,6
|
52,1
|
|
7
|
53
|
154
|
69,8
|
29,4
|
42,1
|
29,4
|
40,4
|
|
8
|
24
|
164
|
67,5
|
25,2
|
29,8
|
20,1
|
47,4
|
W – wiek (lata)
BH – wysokość ciała (cm)
BM – masa ciała (kg)
BMI – wskaźnik masy ciała (jed. um.)
rFM – wartość masy tłuszczowej (%)
FM – masa tłuszczowa (kg)
FFM – masa beztłuszczowa (kg)
Analiza i ocena zmian w masie i składzie ciała
Przestrzeganie diety o odpowiedniej kaloryczności oraz eliminowanie podstawowych błędów żywieniowych to podstawowe czynniki wpływające na skuteczność każdej terapii odchudzającej. Efektywność wprowadzania zmian w sposobie żywienia zaobserwowano także w przeprowadzonym badaniu. Wszyscy uczestnicy programu zanotowali spadek ogólnej masy ciała, jednak wyniki różniły się w poszczególnych grupach, co wskazywać mogło także na udział innych czynników wspomagających odchudzanie takich jak aktywność fizyczna czy stosowana suplementacja. W grupie G1, która korzystała z diety oraz uczestnictwa w zajęciach sportowych, średni ubytek wagi wyniósł - 5,04 kg i był nieznacznie wyższy w porównaniu do wyniku osiągniętego przez grupę G2 (- 4,2 kg). Najkorzystniejszy wynik w zakresie spadku ogólnej masy ciała zanotowała grupa G3 (- 6,78 kg), która korzystała z wszystkich trzech elementów terapii: diety, aktywności fizycznej oraz suplementacji.
W trakcie prowadzonego eksperymentu próbowano określić także w jaki sposób łączenie różnych metod terapeutycznych może rzutować na zmiany w składzie ciała.
Prawidłowo zaplanowana kuracja odchudzająca powinna odznaczać się wysokim ubytkiem masy tłuszczowej w stosunku do tkanki mięśniowej. W wielu niewłaściwie przeprowadzonych programach odchudzania zdarza się, że w wyniku stosowania zbyt rygorystycznych diet, lub niewłaściwego skorelowania poziomu aktywności fizycznej z potrzebami energetycznymi organizmu, spadek wagi ciała następuje głównie kosztem utraty białek mięśniowych co w konsekwencji rzutuje na zmniejszenie tempa przemiany materii, pogorszenie jędrności ciała, osłabienie psychofizyczne oraz ryzyko pojawienia się efektu jo-jo.
Podczas prowadzonego eksperymentu, w ramach poszczególnych grup zaobserwowano, że łączenie różnych elementów terapii może w odmienny sposób rzutować na zmiany w składzie ciała.
W grupie G1 zaobserwowano wprawdzie wyższy ubytek wagi w porównaniu do grupy G2, ale z kolei w grupie G2 zanotowano skuteczniejszą ochronę tkanki mięśniowej. W grupie G1 ubytek masy beztłuszczowej wyniósł - 2,22 kg (44% spadku masy ciała), natomiast w grupie G2 jedynie - 0,94 kg (22,4%). Czynnikiem rzutującym na wyższą utratę masy mięśniowej w grupie G1 mogło być niezbyt precyzyjne dobranie kaloryczności diety w stosunku do stosowanych obciążeń treningowych. Przyczyną mogła być także zbyt późna pora wykonywania ćwiczeń. Zajęcia sportowe odbywały się między godziną 20.30 a 21.30, co uniemożliwiało przeprowadzenie odpowiedniej regeneracji żywieniowej organizmu po zakończonym treningu. Fakt ten mógł rzutować na osłabienie ochrony w zakresie powysiłkowych przemian katabolicznych.
Ponieważ grupa G2 nie uczestniczyła w zajęciach fizycznych, nie była narażona na ryzyko wystąpienia katabolizmu powysiłkowego. Zmniejszenie utraty masy mięśniowej w tej grupie badanych może być także wynikiem prowadzonej suplementacji. W wielu doniesieniach naukowych podkreśla się, że substancje bioaktywne takie jak kofeina, guarana czy polifenole roślinne poprzez stymulowanie procesów termogenezy oraz zwiększanie udziału kwasów tłuszczowych w przemianach energetycznych, oszczędzają zasoby glikogenu i białek w mięśniach. Z drugiej strony podkreśla się ich rolę w stymulowaniu procesów anabolicznych. Potwierdzeniem tego mogą być także wyniki zaobserwowane w grupie G3, która korzystała z najbardziej kompleksowego programu, obejmującego dietę, zajęcia fizyczne oraz suplementację. W okresie 6 tygodni prowadzonego programu grupa G3 zanotowała ubytek wagi na poziomie - 6,78 kg , w tym - 5,4 kg tkanki tłuszczowej (79,6%). Natomiast spadek masy beztłuszczowej wyniósł jedynie - 1,38 kg (20,4%), pomimo że badani uczestniczyli w tym samych zajęciach co grupa G1. Zaobserwowany wynik wskazuje, że stosowanie substancji o działaniu termogenicznym może nie tylko przyspieszyć efektywność spalania tkanki tłuszczowej, ale także wyraźnie zmniejszyć ryzyko utraty białek mięśniowych.
Tab. 2. Zmiany w masie i składzie ciała
|
Grupa G1
|
Zmiana BM (kg)
|
Zmiana FM (kg)
|
Zmiana FFM (kg)
|
|
1
|
-7,7
|
-4,8
|
-2,9
|
|
2
|
-5,0
|
-3,1
|
-1,9
|
|
3
|
-5,6
|
-2,9
|
-2,7
|
|
4
|
-3,7
|
-1,3
|
-2,4
|
|
5
|
-5,7
|
-2,6
|
-3,1
|
|
6
|
-3,3
|
-1,4
|
-1,9
|
|
7
|
-5,1
|
-3,6
|
-1,5
|
|
8
|
-4,1
|
-2,8
|
-1,3
|
|
Średnio
|
- 5,04
|
- 2,82 (56%)
|
- 2,22 44%
|
|
Grupa G2
|
Zmiana BM (kg)
|
Zmiana FM (kg)
|
Zmiana FFM (kg)
|
|
1
|
-7,3
|
-5,7
|
-1,6
|
|
2
|
-3,8
|
-3,3
|
-0,5
|
|
3
|
-1,4
|
-2,2
|
0,8
|
|
4
|
- 3,0
|
-1,7
|
-1,3
|
|
5
|
-12,2
|
-8,1
|
-4,1
|
|
6
|
-1,1
|
-1,3
|
0,2
|
|
7
|
-1,3
|
-1,0
|
-0,3
|
|
8
|
-6,3
|
-4,0
|
-2,3
|
|
9
|
-1,3
|
-2,0
|
0,7
|
|
Średnio
|
- 4,2
|
-3,26 (77,6%)
|
-0,94 (22,4%)
|
|
Grupa G3
|
Zmiana BM (kg)
|
Zmiana FM (kg)
|
Zmiana FFM (kg)
|
|
1
|
-7,9
|
-7,7
|
-0,2
|
|
2
|
-3,7
|
-3
|
-0,7
|
|
3
|
-8,1
|
-4
|
-4,1
|
|
4
|
-10,1
|
-6,8
|
-3,3
|
|
5
|
-10,6
|
-8,2
|
-2,4
|
|
6
|
-6,1
|
-4,9
|
-1,2
|
|
7
|
-6,6
|
-5,9
|
-0,7
|
|
8
|
-1,1
|
-2,7
|
1,6
|
|
Średnio
|
- 6,78
|
-5,4 (79,6%)
|
-1,38 (20,4%)
|
Kalendarz imprez |
|
|  Galeria |
 
 
 
| Suplementacja |  | | Czym jest suplementacja? | 2010-02-24 |  W aktualnym wydaniu mojej rubryki chciałbym opisać dosyć ciekawe zagadnienie. Można powiedzieć, że tą tematyką zajmuje się od początku. Jednak stale ją rozwijam, a jej zagadnienia wciąż poznaje, bo czym jest suplementacja? To nic innego jak łączenie w sensowną całość składników odżywczych tak, żeby zdobyć wcześniej nakreślony cel czy to sportowy, czy prozdrowotny. Jednak to łączenie jest bardzo istotne i zobowiązujące. Nie można suplementować wszystkiego i według. własnego „widzi mi się”. | | ... czytaj więcej |
| HMB + termogeniki | 2007-05-24 | W ubiegłym miesiącu rozeszła się lotem błyskawicy informacja o wprowadzeniu przez OLIMP nowego preparatu – HMBolon czyli HMB z dodatkiem argininy i kreatyny. W reklamie tego produktu widnieje wykres, obrazujący uśrednione wyniki badań nad wpływem łącznej suplementacji HMB, argininy i kreatyny na przyrost masy mięśniowej i redukcję tkanki tłuszczowej. | | ... czytaj więcej |
| HMB – sylwetka i... | 2007-04-27 | Ostatnio zaserwowałem Wam ciekawostkę o kreatynie, a właściwie o nie lubianym do niedawna produkcie jej przemian – kreatyninie. Dzisiaj czas na kolejną... Otóż, z analizy aktualnego stanu badań wynika, że drugi po kreatynie, najpopularniejszy środek wspomagania wysiłku – HMB – może okazać się jednocześnie najwartościowszym suplementem zdrowotnym. | | ... czytaj więcej |
| Zapomniany anabolik | 2007-03-13 | W oficjalnych lekospisach i na rynku farmaceutycznym pozostało już niewiele anabolików, nie będących hormonami lub ich pochodnymi. Przed erą hormonów było ich dużo. Hormony i pochodne hormonów usunęły je w cień. Nic dziwnego, bo anabolicznie działają pewniej i silniej. | | ... czytaj więcej |
| Najnowsze antykataboliki | 2007-03-13 | Walka z katabolizmem jest o tyle istotnym tematem, że wciąż stanowi bardzo ważny trend we wspomaganiu wysiłku. W sportach siłowych, hamowanie katabolizmu ma za zadanie poprawę bilansu azotowego, czyli ułatwienie rozwoju siły i masy mięśniowej. | | ... czytaj więcej |
|  |
|
| |